خبر فوری

خبر فوری

الهام از گذشته، ابتکاری در ساختن آینده اسکوپیه

در حال خواندن:

الهام از گذشته، ابتکاری در ساختن آینده اسکوپیه

اندازه متن Aa Aa

نوسازی با الهام از تاریخ، شیوه ای است برای احیای هویت پایتخت جمهوری مقدونیه (جمهوری مقدونیه یوگسلاوی سابق)، اما ساکنان اسکوپیه، این شهر چند فرهنگی، چگونه با توسل به عهد باروک می خواهند برای خود هویت سازی کنند. برای پاسخ به این سئوال در این برنامه «کلانشهر» همراه ما شوید در سفر به اسکوپیه، شهری که برای ساختن آینده خود، ترجیح داده گذشته خود را احیا کند.

به میدان اصلی شهر اسکوپیه می رویم، در کنار تندیس
«اسکندر کبیر»؛ بزرگترین مجسمه شبه جزیره بالکان، به ارتفاعی حدود بیست و دو متر، شخصیتی که مقدونی ها از او بعنوان قهرمان ملی خود یاد می کنند. مرسوم شده، هر جهانگردی که به این شهر سفر می کند با این تندیس عکس یادگاری بگیرد.

هر چه بیشتر در کوچه پس کوچه های مرکز شهر پیش می رویم، بناهای بازسازی شده و تندیس های جدید، بیشتر خود را نشان می دهند. اما نکته جالب اینجاست که نوسازی ها نه بر مبنای طرح های مدرن که با الهام از گذشته صورت گرفته اند. اسکوپیه در نظر دارد در سال 2014، چهره ای کاملا جدید به خود بگیرد، چهره ای که قهرمانان تاریخ ساز این مرز و بوم در مرکز آن قرار خواهند داشت.

وانگل بوژینوفسکی یکی از معماران پرآوازه شهر می گوید: «اگر اجداد شما افراد بزرگی بوده اند و امروز، آنها و شخصیتشان را برجسته نکنید کار بدی کرده اید، نه تنها در حق اجدادتان، بلکه در حق آینده خودتان هم.»

از زمان آغاز اجرای این طرح، صنعت جهانگردی رشد چشمگیری پیدا کرده، یک افزایش 54 درصدی.
ساخت صدها بنا و تندیس جدید مشتاقان زیادی را به این شهر جذب کرده و ورای اختلاف نظرهای بسیار، ساکنان شهر بر یک نکته اتفاق نظر دارند: سیمای تند و تیز به یادگار مانده از دوران رژیم سوسیالیستی، رفته رفته جای خود را به سبک باروک و نئو کلاسیک می دهد.

وانگل بوژینوفسکی: «به بناهای سبک باروک صدمات زیادی وارد آمده و بسیاری از آنها در اواخر قرن هفدهم سوخته اند. مقدونیه، اولین شهر در امپراتوری عثمانی با معماری باروک بوده و ما در تلاشیم تا این هویت را دوباره به آن بازگردانیم.»

از سال 2008، مقامات شهری اسکوپیه تلاش زیادی را برای جامه عمل پوشاندن به این هدف آغاز کرده اند و در طول این مدت تندیس های زیادی زینت بخش سیمای شهر شده اند.

در میان افراد شهیر اسکوپیه، نمی توان از «مادر ترزا» یادی نکرد. او در این شهر متولد شد.

چهار سال پیش وانگل بوژینوفسکی عبادتگاهی را به نام او وقف کرد. او در مورد این اقدام خود می گوید: « تنها بُعد معماری آن نبود که برای من اهمیت داشت، بلکه به نحوی تقدیر از فعالیت های مادر ترزا هم بود که شهروند اسکوپیه بوده. در این شهر زندگی روحانی و زندگی دنیوی او به هم پیوند خورده. این خانه، تنها یک خانه نیست بلکه یک شهر کامل در آن نهفته است.»

به زودی تندیس دیگری از «مادر ترزا» به ارتفاع سی متر، در مرکز اسکوپیه نصب خواهد شد، هدیه ای از طرف یک میلیاردر هندی.

«مادر ترزا» در کنار آلبانیایی های مسلمان و مسیحی ها هویت مذهبی اسکوپیه را تشکیل می دهند، وضعیتی که بر اکثر شهرهای یوگسلاوی سابق تا زمان استقلال حاکم بود. آلبانیایی ها درحال حاضر یکچهارم جمعیت جمهوری مقدونیه را تشکیل می دهند و پاتوق اصلی آنها در پایتخت محله ای است به نام «چارچیا»، یا همان بازار قدیمی.

در یکی از رستورانهای معروف و قدیمی اسکوپیه، با عکیف حاجیا که خانواده اش از پنج نسل پیش به این حرفه اشتغال دارند، ملاقات می کنیم. تنها غذای این رستوران که طرفداران زیادی هم دارد چیزی است شبیه کباب کوبیده ایرانی ها که مقدونی ها به آن «چینیا کباب» می گویند.

عکیف بیشتر توضیح می دهد: « زمانی اینجا شهر کارخانه های نساجی بود و تمام عمده فروشان مناطق دیگر یوگسلاوی اینجا در بازار قدیمی محصولات خود را عرضه می کردند… از ساعت شش صبح بساط خود را به راه می انداختند… تجار شهرهای دیگر اتوبوس ساعت پنج صبح را می گرفتند و با آخرین اتوبوس قبل از ظهر(ساعت 11.30) به شهر خود برمی گشتند. خیلی فشرده کار می کردند و فقط فرصت داشتند همینطورسرپایی یک سیخ کباب یا همان (چینیا کباب) بخورند.»

عقربه های ساعت ایستگاه مرکزی راه آهن سابق شهر از پنجاه سال پیش تاکنون روی ساعت پنج وهفده دقیقه ایستاده است…. زلزله ای خانمانسوز که نزدیک 75 درصد شهر را ویران کرد و این بنا بعنوان شاهدی از آن فاجعه تلخ دستنخورده باقی ماند و مثل حمام های ترکی امروز به موزه تبدیل شده است.

اولگیتسا گیورگیوا در طراحی های خود بشدت از این میراث تاریخی غنی الهام گرفته و می گیرد. او می گوید:
« اسکوپیه از چهار سال پیش تاکنون، موفق شده سالی دو مرتبه، هفته مد برگزار کند. درست است که زندگی در حال حرکت به جلوست اما باید به سنتها هم بها داد و به هیچ عنوان نباید مهارتهای اجدادمان را رها کنیم. من حتی در طرح های جدید هم سعی می کنم همواره گذشته و اصل خود را به یاد داشته باشم.»

غروب آفتاب در دژ «کاله»، دروازه ورود به این شهر هفتصد هزار نفری از قرن چهاردهم میلادی…. و یکی دیگر از جاذبه های آن: اجرای موسیقی در فضای باز.

تونی کیتانوفسکی با کوله باری از تجربه در موسیقی جاز، چندی پیش به وطن بازگشته تا برای هموطنانش بنوازد.
او می گوید: « هر بار که به اینجا می آیم احساس خوبی پیدا می کنم. اینجا چنین خاصیتی دارد. می دانید من زیاد سفر می روم و می توانم شهرهای شاد و شهرهای غمگین را از هم تشخیص بدهم. از نظر من اسکوپیه در دسته شهرهای شاد قرار می گیرد.»