خبر فوری

خبر فوری

مدل اقتصاد مدور در اتحادیه اروپا و تاثیر آن بر زندگی روزمره

بسته اقتصاد مدور در اروپا میلیاردها یورو به بهره وری از منابع، مدیریت مواد زائد، تنظیم اهداف برای بازیافت و دفن زباله های اختصاص داده است. اما آیا

در حال خواندن:

مدل اقتصاد مدور در اتحادیه اروپا و تاثیر آن بر زندگی روزمره

اندازه متن Aa Aa

بسته اقتصاد مدور در اروپا میلیاردها یورو به بهره وری از منابع، مدیریت مواد زائد، تنظیم اهداف برای بازیافت و دفن زباله های اختصاص داده است. اما آیا اینها می تواند تغییری در شیوه زندگی ما پدید آورد؟ در این برنامه اقتصاد واقعی خواهیم دید چگونه زباله هایی که تولید می کنیم می تواند به طلایی پایدار برای اقتصاد مدور در آینده تبدیل شود.

اقتصاد مدور تنها به معنی بازیافت نیست. این مدل اقتصادی باعث ایجاد تغییرات در شیوه زندگی ما، تولید و مصرف می شود. درمدل اقتصاد خطی، حفاری می کنیم، تولید می کنیم، مصرف می کنیم در آخر هم کالا را دور می اندازیم. بیش از ۹۰ درصد از مواد خامی که برای مثلا تولید یک ماشین لباسشویی لازم است، قبل از این که ماشین لباسشویی از کارخانه بیرون بیاید، دور ریخته می شود.

شرکتهای تجاری بزرگ حدود نیمی از این زباله ها را می فروشند. بقیه ضایعات مثل ۸۰ درصد از کلاهایی که می خریم و بعد از ۶ ماه دور می ریزیم، به محل دفن زباله منتقل می شود.

اقتصاد مدور یا چرخه ای به این معنی است که نحوه طراحی، تولید و استفاه از ماشین لباسشویی باید تغییر کند. در این مدل از ابتدا در طراحی کالا، بازتولید، تعمیر، وبازیافت در نظر گرفته می شود. این طور طراحی یعنی هیچ چیز به هدر نخواهد رفت. تمام مواد مصنوعی، فلزی یا بخشی از مواد زیست تخریب پذیر بازیافت می شود.

با استفاده از انرژی تجدیدپذیر دیگر لازم نیست در جستجوی منابع گران قیمت و محدود، به محیط زیست آسیب بزنیم. استفاده از مدل اقتصاد چرخه ای یا مدور، ۶۰۰ میلیارد یورو از هزینه های اقتصادی خواهد کاست و گسیل گازهای گلخانه ای اروپا را نیز کمتر خواهد کرد.

بسته اقتصاد مدور در اروپا

بسته اروپایی اقتصاد مدور از نظر مالی تأثیری بزرگ دارد. در برنامه های مختلفی مثل برنامه افق ۲۰۲۰ (برنامه پژوهش ونوآوری اتحادیه اروپا)، صندوق های ساختاری، صندوق همبستگی، میلیاردها یورو صرف افزایش بازدهی در مصرف منابع، پژوهش و نوآوری، کاهش گسیل دی اکسید کربن می شود. از نظر عملی تلاش می شود قوانین مربوط به پسماندها در سراسر اروپا تغییر کند، و تولید کنندگان تشویق شوند که استفاده مجدد از مواد را در نظر داشته باشند.

کمیسیون اروپا برنامه ای برای ترویج اصول اقتصاد مدور دارد، اصولی مانند: طراحی سازگار با محیط زیست، ضمانت طولانی، یا مبارزه با برنامه ریزی برای از رده خارج کردن کالاها توسط بخش خصوصی.

شرکتهایی که با الگوی اقتصاد مدور کار می کنند می توانند بخش بزرگی از هزینه های مواد خام را حذف و میلیونها یورو در هزینه انرژی صرفه جویی کنند و همچنین گسیل کربن را به مقدار قابل ملاحظه کاهش دهند.

یک کارخانه رنو در فرانسه از سال ۱۹۴۹ تاکنون موتور و قطعات خودرو تولید می کند، اما امروز در اینجا از شیوه خاصی استفاده می شود. وقتی وارد کارخانه می شوید قطعه های خودرو را می بینید که مرتب شده اند: قطعه هایی که خیلی خرابند و باید ذوب شوند، در یک جا قرار دارند، و قطعه های قابل تعمیر جای دیگر و در آخر وقتی از کارخانه بیرون بیایند مانند قطعه های نو هستند.

در این صورت کل فرایند تولید در کارخانه هیچ پسماندی ندارد. این مسئله در تمام مراحل در طراحی اولیه خط تولید در نظر گرفته شده و در طول عمر خودرو به اجرا در می آید.

فیلیپ لویزل، مدیر کارخانه رنو در “شوزی لو روآ” می گوید: «اقتصاد مدور با طراحی آغاز می شود. شروع به بازاندیشی در طراحی قطعات مکانیکی کرده ایم تا جدا کردن آنها ساده تر شود و قابلیت بازیافت آنها بیشتر شود.»

همه اینها هزینه دارد اما وقتی گروه های بزرگ وارد کار می شوند معنیش این است که این پروژه باید سود آور باشد. در واقع، مصرف کننده خواستار کالای سازگار با محیط زیست است: پیش از ۸۰ درصد آنها می گویند این نکته یکی از چیزهایی است که پیش از خرید کالا در نظر می گیرند. اما این تنها فایده این پروژه نیست.

سال پیش این کارخانه رنو ۸۰ درصد در هزینه های انرژی، ۸۸ درصد در هزینه آب و همین طور ۴۰۰۰ تن فلز صرفه جویی کرد.

متیو اورفلین، مدیر بخش اقتصاد چرخه ای از «آژانس مدیریت محیط زیست و انرژی در فرانسه» می گوید: «شرکتی که وارد اقتصاد مدور شود سودآوری خود را به دو دلیل افزایش خواهد داد: اول اینکه در هزینه های مواد خام و همچنین مدیریت پسماند در پایان زنجیره تولید صرفه جویی می شود، و دوم چون کالاهای سازگار با محیط زیست بهتر به فروش می رود، از نظر بازاریابی به نفع شرکت است.»

علاوه بر این، برای سودآوری تجاری لازم است بازاری برای پسماند و بازیافت مواد ایجاد شود.

OUT

«طراحی، تأثیرعظیمی بر تداوم پذیر کردن کالاها دارد»

با دیوید پالمر جونز، رئیس فدراسیون اروپایی مدیریت پسماند و خدمات زیست محیطی و مدیر عامل شرکت انرژی” سوئز یوکی” (Suez UK) درباره کارهایی که در اروپا برای رسیدن به این اهداف باید انجام شود، گفتگو کرده ایم.

یورونیوز: چطور صنایع به ویژه شرکتهای تجاری کوچک و متوسط را قانع می کنید که مدل اقتصاد مدور را بپذیرند؟

دیوید پالمر جونز: «در واقع دو نوع صنعت وجود دارد. یکی صنایعی بزرگ که متوجه شده اند موضوع از چه قرار است و شروع کرده اند به انجام آن تغییراتی [که لازم است] و برنامه ریزی برای آینده. گروه دوم این کار را شروع نکرده اند و به همین دلیل هم در گذشته زندگی می کنند. به نظر من سیاستهایی که اتخاذ می شود خیلی مهم است. اگر به قیمت کالاها نگاه کنید می بینید الآن خیلی پایین است. اما می دانیم که این وضع ادامه پیدا نخواهد کرد. چون منابع جهانی محدود است و نمی توانیم از سه برابر منابع کره زمین، استفاده کنیم! این وضع جایی خاتمه پیدا خواهد کرد.»

یورونیوز: چگونه می خواهید این سیاستها را فراسوی بازیافت ببرید؟ چگونه اینها را تبدیل به پدیده ای طبیعی خواهید کرد؟

دیوید پالمر جونز: «امروز حدود ۸۰۰ میلیون تن مواد در خاکچال ها ریخته می شود و به هدر می رود. ما مواد و انرژی را در زمین دفن می کنیم. در ابتدا باید تأسیسات لازم و زیرساختار را به وجود بیاوریم که در محل به ساکنان و به صنعت، خدمات لازم را برای استخراج این مواد فراهم کند. طراحی صنعتی هم باید با محیط زیست سازگار شود. طراحی، تأثیر عظیم بر تداوم پذیر کردن کالاها دارد. در ۸۰ درصد موارد جای پای تولید کننده روی کالاها باقی می ماند. کسی که باعث آلودگی محیط زیست می شود، باید جریمه بپردازد، بعضی به این “گسترش مسئولیت” تولید کننده می گویند، اما در نهایت به معنی پرداخت خسارتی است که به محیط زیست وارد می شود. در اروپا مقررات جدید زیادی وضع شده که هدفش همین است یعنی انداختن بار این خسارات بر صنایعی که مسئول هستند و به زودی از خواب بیدار خواهند شد: چون اگر برایشان هزینه داشته باشد شروع خواهند کرد در طراحی هایشان بدقت این هزینه های آتی را به حساب بیاورند.»

یورونیوز: شما فکر می کنید که با این بسته اقتصاد مدور اروپا، پیشرفت زیادی حاصل خواهد شد؟

دیوید پالمر جونز: «شروع خوبی است. در این بسته واقعا تلاش شده که آن ۸۰۰ میلیون تن زباله به سوی بازیافت، به سوی تولید انرژی و اقتصاد مدور در آینده سوق داده شود. کار دیگری که باید انجام شود، عبارت است از پیدا کردن بازار برای مواد ارزشمند در این زباله ها. بازاری فعال که می تواند سر پا بایستد. در حال حاضر قیمت کالاها در حال تغییر است و نوسانات زیاد دارد. قیمت نفت پایین آمده بنابراین گاهی هزینه ها اقتصادی نیستند، اما اگر دید درازمدت داشته باشیم و سراغ سیاستهای متمرکز بر تقاضا برویم، بازار برای این مواد بازیافتی درست خواهد شد و حلقه اقتصاد مدور شکل خواهد گرفت.»

آمستردام، پیشرو در مدل اقتصاد مدور

با گسترش شهرها، انگیزه شدیدی برای نوآوری و گذار از اقتصاد خطی به اقتصاد مدور وجود خواهد داشت. اگر این تغییر، تأثیر اقتصادی نداشته باشد با سرعتی که مورد نظر ماست، رخ نخواهد داد. در صورتی که مدل اقتصاد مدور به خوبی اجرا شود، ۵۸۰ هزار شغل در اروپا ایجاد و برای هر خانوار تا ۵۰۰ یورو در مصرف انرژی صرفه جویی می شود. به همین دلیل هم هست که شهرهایی مثل آمستردام به سوی اقتصاد مدور می روند.

اقتصاد مدور برای اهداف توسعه پایدار هلند اهمیت اساسی دارد. طبق سازمان تحقیقات کاربردی در هلند این اقتصاد می تواند در سال، هفت میلیارد یورو درآمد تولید کند و ۵۴ هزار شغل به وجود آورد. معاون شهردار آمستردام می گوید که در پایتخت هلند نمونه ای از اقتصاد مدور برای تمام کشور اجرا می شود.

اما آمستردام چگونه می خواهد به اقتصاد مدور دست پیدا کند؟ با سوق دادن اقتصاد ساخت و ساز به سوی اقتصاد مدور. شهرداری انتظار دارد که هر سال ۸۵ میلیون یورو ارزش تولید کند که معادل با ۳ درصد افزایش بازدهی تولید تا سال ۲۰۴۰ است.

پارک ۲۰۲۰ نمونه مدل اقتصاد چرخه ای در صنعت ساختمان است که بخش عمده آن استفاده از مواد بازیافته و بهبود بازدهی در کار است. در پارک ۲۰۲۰ هیچ چیز به هدر نخواهد رفت چون هر ساختمان از موادی شکل می گیرد که می توان در آینده آنها را در جای دیگر هم به کار برد.

گیدو برام، یکی از مبتکران هلندی مدل اقتصاد مدور می گوید: «چالش، کار با موادی است که قابل استفاده مجدد باشد. در سیستم خطی فعلی، هر بخش از زنجیره تولید از بهینه فاصله دارد. در اقتصاد مدور به دنبال این هستید که همه چیز بهینه شود.»

پسماندها در آمستردام اینک منبع درآمد وانرژی هستند. هر سال، هر کدام از شهروندان ۳۷۰ کیلوگرم زباله تولید می کند. ۲۷ درصد این زباله ها جدا شده و به مجتمع AEB می رود. پس از سوزاندن این زباله ها، خاکستری به جا می ماند که بسیار باارزش است. خاکستر که هنوز حاوی فلزات و مواد باارزش گرانبهای فراوان است. از صافی رد می شود و می توان این مواد با ارزش را برای استفاده دوباره، جدا کرد

سالانه ۳۰۰ هزار تن خاکستر هست که حدود ۱۰درصدش به صورت فلز بازیافت می شود و ۹۰ درصد بقیه مواد معدنی است که برای تولید کاشی و پوشاندن سطح خیابانها و پیاده رو ها استفاده می شود.

آمستردام قصد دارد تا سال ۲۰۱۶ سی درصد و تا سال ۲۰۲۰ شصت و پنج درصد پسماندهای شهری را در چرخه بازیافت قرار دهد. هدف جامعی که برای اتحادیه اروپا در نظر گرفته شد، ۶۵ درصد تا سال ۲۰۳۰ است.

اتحادیه اروپا قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ تنها ۱۰ درصد زباله ها به خاکچالها برده شود. اما در هلند از سال ۲۰۱۰ هیچ زباله ای به خمحل دفن زباله نمی رود و هلند پیشروترین کشور در زمینه اقتصاد مدور است.

اقتصاد مدور و ایجاد اشتغال

یورونیوز: در شهرهایی مثل آمستردام صحبت از ایجاد اشتغال است، این حرف چه قدر واقعی است؟

دیوید پالمر جونز: «خیلی واقعی است. با همه این مواد که می بینید باید کار کرد. این مواد در نهایت به سوی مناطق پرجمعیت می رود چون زندگی شهری روز به روز بیشتر می شود و شما به بزرگ کردن مقیاس کار نیاز دارید. در شهری مثل آمستردام مقیاس کار بزرگ است. بنابراین این شهرها امکانش را دارند که به صورت ویترینی مدل اقتصاد مدور برای دنیا عمل کنند؛ نشان دهند که شکل جدید کار و زندگی چطور است. همزیستی صنعتی واژه دهن پرکنی است، معنیش این است که پسماند یک صنعت، ماده خام صنعت دیگر است و این چیزیست که باید شروع شود. معلوم کنید ماده از یک جای شهر به کجا دیگر برود .باید به صنایع بقبولانیم که حلقه اقتصاد مدور را تکمیل کنند تا آن شغلهایی که شما می گویید به وجود بیاید.»

یورونیوز: توصیه شما از دید بازرگانی و از دید اتخاذ سیاستهای درست و اجرای آنها چیست؟

دیوید پالمر جونز: «در دوره اول تحقق بخشیدن به مدل اقتصاد مدور، صنایع باید تلاش کنند شرایط لازم برای ظهور بازاری را فراهم کنند که به ما امکان دهد در طراحی تولید صنعتی، زباله و پسماند را حذف کنیم. جمعیت دنیا همچنان در حال افزایش است و باید به دنبال راه حلهایی باشیم که به نظر من با نوآوری و فناوری میسر خواهد شد.»

-