وب‌سایت یورونیوز دیگر در مرورگر Internet Explorer در دسترس نخواهد بود. این مرورگر دیگر از سوی مایکروسافت پشتیبانی نمی‌شود. توصیه می‌کنیم از مرورگرهای دیگری مانند گوگل کروم، فایرفاکس و سافاری استفاده کنید.
خبر فوری

دلایل و پیامدهای گرانی دلار

 نظرها
دلایل و پیامدهای گرانی دلار
Euronews logo
اندازه متن Aa Aa

 
گزارش تحلیلی
 
 
هنوز جوهر امضای باراک اوباما، رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا بر مصوبه کنگره آمریکا مبنی بر تحریم بانک مرکزی ایران خشک نشده بود که قیمت دلار در بازار ایران، روز یکشنبه رکورد تاریخی را ثبت کرد.
 
بدین ترتیب، ارزش پول ایران در مقابل دلار به پایین ترین حد در طول تاریخ تنزل کرد.
 
بازار ارز و طلا درایران طی ماههای گذشته تحت تاثیر نوسانات قیمت طلا در بازارهای جهانی، اتفاقات سیاسی داخلی، انبوه حجم نقدینگی، چشم انداز تیره و تار اقتصادی و تحریم های بین المللی روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشته است. تا جایی که بانک مرکزی ایران عملا طرح تثبیت نرخ ارز و ارز تک نرخی را که از ده سال پیش شروع شده بود، کنار گذاشت و محمود بهمنی، رئیس کل این بانک هم اذعان کرد که در شرایط فعلی نمی توان نرخ ارز را تثبیت کرد، ابتدا باید نرخ ارز را واقعی کنیم، سپس به سمت تک نرخی شدن پیش برویم.
 
این درحالیست که بسیاری از کارشناسان اقتصادی ضمن انتقاد از سیاستهای متفاوت و گاهی متناقض چند ماه اخیر این بانک برای کنترل بازار ارز، انگشت انتقاد را به سمت دولت نشانه می روند.
 
منتقدان به سیاستهای اقتصادی دولت معتقدند که دولت برای افزایش درآمد خود، اقدام به افزایش نرخ رسمی ارز کرده است، تا با فروش ارزهای نفتی به قیمت بالاتر، درآمد ریالی خود را افزایش دهد تا نقدینگی مورد نیاز برای پرداخت نقدی طرح هدفمند کردن یارانه ها را تامین کند.
 
اما سید کمال سید علی، معاون ارزی بانک مرکزی ادعای فروش ارز برای تامین نقدینگی یارانه های خانوار را شایعه ای نادرست دانسته و گفته است بانک مرکزی اصلا بدنبال افزایش نرخ ارز نیست.
 
بدون شک ساختار بازار ارز ایران به گونه ایست که دولت نقش مهم و مسلطی را بازی می‌کند.
 
از یک سو به واسطه درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت، دولت بزرگترین عرضه‌ کننده ارز در بازار و از سوی دیگربه عنوان یک وارد کننده اصلی، متقاضی عمده در بازار ارز است.
 
بدین ترتیب، با توجه به نقش عمده دولت در بازار ارز، درآمدهای نفتی و سیاست‌ های ارزی دولت به عنوان دو عامل بسیار مهم، روند تغییرات نرخ ارز را رقم می‌زنند.
 
البته قدرت مانور سیاست‌های ارزی دولت، تا حد بالایی به وضعیت درآمدهای نفتی وابسته است. در واقع زمانی که درآمدهای نفتی در سطح بالایی قرار دارد، دولت از نقش مسلط در بازار ارز برخوردار است و می‌تواند با تغییر عرضه ارز، نرخ ارز را کنترل کند، بنابراین انتظار می رود در شرایط رونق بازار نفت، اصولا نرخ ارز به دلیل افزایش عرضه از سوی دولت، کاهش یابد.
 
 
از آنجایی که میزان درآمدهای نفتی به سیاست‌ های داخلی وابسته نیست و به تحولات بازار جهانی نفت مربوط می‌شود، تنها نحوه تخصیص درآمدهای نفتی و مدیریت ذخایر ارزی است که نقش موثری در اعمال سیاست ارزی ایفا می‌کند. اما در اعمال سیاست ارزی هم باید توجه داشت که سیاست‌های دولت بر سیاست‌های بانک مرکزی مسلط است. این سیاست مالی دولت در زمینه میزان هزینه درآمدهای نفتی و مدیریت منابع صندوق ذخیره ارزی است که تعیین می‌ کند چه میزان ارز به اقتصاد کشور تزریق شود.
 
از این رو، به زعم برخی کارشناسان، به نظر می رسد احتمال فروش ارز به قیمت بالا از سوی دولت برای تامین نقدینگی، چندان دور از ذهن نباشد بخصوص که با وجود تحریم بانک مرکزی ایران از سوی آمریکا ، بی اعتمادی به سیاستهای پولی و مالی دولت، ناتوانی بخش تولید و رونق سوداگری و حجم انبوه نقدینگی در جامعه، تب سرمایه گذاری در بازار طلا و ارز بالا گرفته است و ارز و طلا به جزایر امنی برای سرمایه گذاران بدل شده اند. سرمایه هایی که در صورت بروز هر گونه خطر به آسانی قابل حمل، جابه جایی و تبدیل هستند.
 
گزارش اخیر وزارت اقتصاد ایران حکایت از آن دارد که حجم نقدینگی در جامعه ایران به 350 هزار میلیارد تومان رسیده است.
 
کارشناسان معتقدند، بخشی از تلاطم بازار ارز و طلا ناشی از این نقدینگی سرگردان است که با افزایش تحریم ها بخصوص تحریم بانک مرکزی از بخشهای مولد و بازار بورس به سمت بازار ارز هدایت شده اند بطوریکه شاخص کل بورس که نشان دهنده بازده نقدی و قیمت است، در ماه جاری بشدت سقوط کرد و در وضعیت مشابه فروردین ماه قرار گرفت، که نشان می دهد سود بازار بورس در نه ماه گذشته صفر بوده است.
 
به نظر می رسد سقوط شاخص های بورس ناشی از خروج سرمایه گذاران از بازار بورس است که به دلیل نگرانی از تحریم ها پول هایشان را به بازارهای دیگر نظیر ارز و طلا منتقل کرده اند.
 
 
اما سوالی که باقی می ماند این است که با وجود تحریم های بین المللی و حجم بالای نقدینگی در جامعه آیا دولت می تواند بازار ارز و طلا را کنترل کند؟ اگر یک گام عقب تر برویم، می توان پرسید، آیا دولت تمایلی به کنترل بازار ارز و سکه دارد؟ اصولا چه کسی و یا کسانی از آشفته بازار ارز و سکه سود می برند؟