وب‌سایت یورونیوز دیگر در مرورگر Internet Explorer در دسترس نخواهد بود. این مرورگر دیگر از سوی مایکروسافت پشتیبانی نمی‌شود. توصیه می‌کنیم از مرورگرهای دیگری مانند گوگل کروم، فایرفاکس و سافاری استفاده کنید.
خبر فوری

افسونگری هنر ایران در اروپا

افسونگری هنر ایران در اروپا
Euronews logo
اندازه متن Aa Aa

گزارش و گفتگو از محمد محمدی

شهر زوریخ در سوئیس میزبان نمایشگاهی است که موضوع آن رابطه دوسویه هنر ایران و اروپا در سه قرن گذشته است.

رابطه ای که بسیار فراتر از یک موضوع حاشیه ای در تاریخ بود و بخشی از هنر امروز هر دو فرهنگ را شکل داده است.

این نمایشگاه داستان این افسونگری را در دو بخش مطرح می کند: بازتاب هنر دوران صفویه در هنر باروک اروپا از یک سو، و از سوی دیگر تاثیرپذیری هنرمندان ایرانی از هنرمندان اروپایی بخصوص در هنر نقاشی و مینیاتور.

آنطور که اکسل لانگر، مسئول این نمایشگاه اعتقاد دارد، این رابطه، رابطه ای برابر بود. او می گوید: «من فکر می کنم که این ارتباط کاملا دوسویه بود. نمی توان گفت که یک طرف تاثیر بیشتری بر طرف دیگر داشت. اما نکته جالب این است که ایران و اروپا به صورت متفاوتی نسبت به هنر یکدیگر واکنش نشان دادند.»

شاید بهترین نمونه، نقاشیهای مختلفی باشد که هنرمندان ایرانی با الهام از حکاکی معروف مارک آنتونیو رایموندی از یک زن برهنه کشیده اند.

از جمله نقاشی میر افضل تونی که اثرش شباهت بسیاری به حکاکی این هنرمند ایتالیایی دارد.

بدنهای نیمه برهنه در نقاشیهای ایرانی مدتها قبل از آشنایی با هنر اروپا حضور داشتند اما این حضور فقط برای بیان داستان بود و جنبه اروتیک نداشت.

برخورد هنرمندان ایرانی با غرب، هنر عریان را وارد مسیر تازه ای کرد.

اکسل لانگر، درباره این روند می گوید: «مفهوم برهنگی در هنر ایران بر اثر مواجهه با فرهنگ اروپایی رشد پیدا کرد. این در حالی است که ما در غرب انتظار دیدن آثار برهنه را در هنر ایران نداریم. چرا که ما در غرب دچار نوعی سوء تفاهم نسبت به اصول اخلاقی هنر اسلامی هستیم و فکر می کنیم که چنین چیزی در هنر اسلامی نمی تواند وجود داشته باشد. در حالی که این تصور درست نیست. آثار برهنه فقط برای کاربردهای شخصی خلق می شدند. هنرمندان ایرانی آثار هنرمندان اروپایی را کپی نمی کردند بلکه آنها را به عنوان اثری جدید بازتولید می کردند.»

از آغاز قرن هفدهم میلادی، لهستان آغوش خود را به هنر ایرانی باز کرد.

در این زمان بود که اولین شالهای اعلای ابریشمی از ایران وارد لهستان شد و با استقبال گسترده اشراف زادگان این سرزمین روبرو شد.

در سالهای پایانی قرن هجدهم کارگاههایی در لهستان این شالها را با طرح های ایرانی در خاک لهستان تولید می کردند. این شالها معمولا به طور مورب بر روی شانه قرار می گرفتند، یا از آنها به عنوان کمربند استفاده می شد.

نمایشگاه «افسون پارس» آثار هفت هنرمند معاصر را هم به نمایش گذاشته است تا تاکید کند که گفتگوی فرهنگی همچنان ادامه دارد.

اکسل لانگر، درباره دلیل اختصاص بخشی از نمایشگاه به هنر معاصر ایران می گوید: «ما آثار هنر معاصر ایران را هم به نمایش گذاشته ایم. چرا که می خواستیم نشان بدهیم که هنر ایرانی جهانی شده است. این هنر در عین حال که ممکن است نسبت به اتفاقات جاری ایران واکنش نشان بدهد، حرفهایی هم برای گفتن به مخاطبان در سراسر جهان دارد.»

محمد محمدی، گزارشگر یورونیوز از شهر زوریخ می گوید: «در حاشیه این نمایشگاه گروه موسیقی نور اجرای برنامه دارد. این گروه با پل زدن بین موسیقی ایران و غرب در قرنهای گذشته، موضوع این نمایشگاه را در فرم هنری دیگری، یعنی موسیقی عرضه می کند.»

این گروه برای اولین بار موسیقی آوازی ایرانی و اروپایی را در هم آمیخته است تا راهی نو را در زمینه موسیقی تلفیقی تجربه کند.

کریستف رضاعی، هنرمند ایرانی فرانسوی سرپرست گروه نور است. او می گوید: «موسیقی ما در اصل در کنار هم گذاشتن دو سنت دیرین هست: یکی سنت دیرین موسیقی برای قرون وسطی و دیگری موسیقی سنتی ایرانی. حالا چرا برای قسمت اروپایی موسیقی قرون وسطی را انتخاب کردم؟ چون فکر می کنم این موسیقی سه نکته مشترک با موسیقی فارسی دارد. یکی دستگاهی بودن یا مودال بودن موسیقی اروپایی است. یکی الهام مردمی که موسیقی اروپایی دارد. و یکی بخش بداهه نوازی که در موسیقی قرون وسطی وجود دارد.»

نوازندگان و خوانندگان ایرانی و فرانسوی این گروه ضمن وفاداری به سنتهای موسیقی سرزمین خود، دست به نوآوری می زنند.

کریستف رضاعی، سرپرست گروه نور می گوید: «ما سعی می کنیم هر کسی با سنت خودش موسیقی خودش را اجرا کند. عملا هر کسی در لهجه خودش گفتگو دارد. یعنی می بیینید یک قسمت فقط ایرانی است و بعد اروپایی می شود و بعد این دو با یکدیگر مچ می شوند و یک بیان جدیدی ایجاد می کنند.»

منبع الهام این گروه، عمدتا موسیقی اسلامی و موسیقی مذهبی پيش از دوره رنسانس است. البته ردپای موسیقی نواحی از جمله کردی هم در آثار گروه نور پیدا است.